Woensdag 23 september ’24, 20.00 uur - Lezing over de bever van Willy de Koning in de Kern
- Details
Ed en Willem?
Bevers zijn slimme, arbeidzame klustypes. Dat wéét je gewoon als je de titel van dit verslag ziet. Ik wil dit cliché uit de Fabeltjeskrant niet verder uitdiepen, maar die associatie schoot wel door mijn hoofd toen ik Willy de Koning zo bevlogen over deze machtig interessante knagers hoorde spreken.
Na de herintroductie in de 90-er jaren alweer, hebben deze ondernemende rakkers zich over grote delen van Nederland verspreid. Ze kwamen 200 jaar geleden voor in veel plasdrasgebieden, maar door intensieve jacht om hun pelzen waren er in het begin van de twintigste eeuw nog maar zo’n 1200 bevers in heel Eurazië. Een wilde schatting, want hoe kwam men aan Europese cijfers uit die tijd? In 1826 werd bij Zalk de laatste bever geschoten. In 1988 is het dier opnieuw uitgezet in de Biesbosch, de Gelderse Poort en de Oostvaardersplassen. Momenteel gaat het eigenlijk té goed met de bever, vooral in Limburg.
foto: Willy de Koning
De Europese bever (Castor fiber) is het grootste knaagdier in Europa, met een kop-romp lengte van 70 tot 100 centimeter. Het dier wordt tussen de 8 tot 12 jaar oud, met een maximum van maar liefst 35 jaar. Zijn opvallende voortanden hebben een laagje stevig oranje glazuur waarmee ze vrijwel alle houtachtige gewassen kunnen doorbeitelen. De bever heeft forse impact op het landschap met het bouwen van dammen, graven van holen en loop- en glijsporen in de waterkant. Bevers voeden zich vooral met boomschors, bladeren van bomen zoals berken, populieren en wilgen, bessen, gras, riet, plantenwortels en zacht hout. Vis? Nooit, broer bever is overtuigd vegetarier.
Dankzij de dichte vacht dringt er geen water door tot op de huid. Door zwemvliezen aan de achterpoten en de platte geschubde staart kunnen ze uitstekend zwemmen. De ‘duimen’ aan de voorpoten maken dat ze takken kunnen vastpakken.
Overdag slapen ze in hun burcht. Die bestaat uit een hol onder de waterlijn, met een gang die boven het grondwaterpeil uitkomt. Als de oever relatief laag en zanderig is, stort het dak van het hol geregeld in en wordt daarna het gat met takken en modder afgedekt. Als de burcht zich in een stromende watergang bevindt, bouwen bevers vaak een dam om een grotere waterdiepte te maken.
Zwavelzwam Lemelerberg
- Details
Deze zwavelzwam kwam ik tegen op de Lemelerberg op een dooie Amerikaanse eik.
Hij is zwavelgeel tot soms bijna oranje gekleurd met zijn felle kleuren valt hij wel heel erg op.
Deze is toch wel erg mooi en zo kun je ook zien hoe nuttig oude dooie bomen zijn voor de natuur.
Gerard van Beesten
Wespendief gespot
- Details
Gerard van Beesten, vrijwilliger van onze vogelwerkgroep, stuurde me deze prachtige foto genomen door een camera met de lens gericht op een wespennest. En zie hier: de reeds door Gerard ontdekte vogel kon het niet laten: hij negeerde de camera en verorberde zijn o zo geliefde maaltijd: wespen! De wespendief is een zeldzame roofvogel met een uitgesproken voorkeur voor honing en wespen. Hij graaft de grondnesten uit zoals hier op de foto. Een schitterende opname met dank aan Gerard.
Verslag: Ella Roelfs-Rijzebol
Nog enkele foto's:
Oehoe geringd door ringer Jan Vrijlink
- Details
Op een prachtige maandagmiddag in mei hebben we een jonge Oehoe kunnen ringen. Het nest werd een poos geleden ontdekt door Gerard van Beesten! Ik sta er versteld van hoe Gerard steeds weer nesten weet te ontdekken van hele speciale soorten roofvogels!
Oehoes nestelen bijvoorbeeld op richels van bergen maar die hebben wij hier niet in Nederland. We hebben wel steengroeves in Limburg en voor zover ik weet zijn de Oehoes daar ooit begonnen met broeden in ons land. De eerste vestiging van de Oehoe in Nederland was in 1997. Ondertussen tref je de nesten nu ook wel aan in bossen waar ze vaak oude nesten van roofvogels bezetten. Oehoes kunnen namelijk zelf geen nest maken.
Oehoe jong close-up
Het werd een lange rit naar het nest toe: eerst met de auto en later lopend, maar Gerard wist ons vlekkeloos door het oerwoud te gidsen. We hadden na een poosje al geen idee meer hoe we ooit terug moesten komen maar gelukkig hadden we Gerard…………. anders waren we nu nog aan het zwerven door de jungle van Ommen……….
Het werd een historische middag want dit was de eerste oehoe geringd door ringer Jan Vrijlink in mei 2024. Het bleef ook bij één want meer jongen waren er niet. Klimmer Wim Koldewee moest eerst 16 meter klimmen voor hij het jong kon bereiken. Maar zoals we van Wim gewend zijn zit hij voor we het weten 16 meter hoger….
Jan Vrijlink met de Oehoe
Een jonge Oehoe heeft 30 procent kans om zijn eerste jaar te overleven. Marters en vossen die het nest plunderen vormen het grootste gevaar. Volwassen oehoes worden eigenlijk alleen door steenarenden aangevallen. Maar een oehoe die in de vrije natuur leeft kan 27 jaar oud worden! En daar gaan we voor!
Gerard van Beesten met de Oehoe
Verslag en fotografie Ella Roelfs-Rijzebol
Dauwtrappen 2024
- Details
Vogels kijken doe je met je oren, is het motto van onze excursieleider Henk Ruiter.
Dat was deze Hemelvaartsdag zeker nodig, want het was behoorlijk mistig toen wij ons meldden om 6 uur s'morgens op de parkeerplaats van de Steile Oever. Echt dauwtrappen, dus! Wel heel sfeervol toen de zon op kwam en met al die bedauwde spinnenwebben in de heide.
Met 22 personen (waaronder 3 jongelui, leuk!) hadden we een flinke groep bij elkaar.
We hoorden/zagen zeker 18 verschillende soorten vogels en tussendoor werden er ook nog planten en struiken besproken, zoals egelantier, amerikaanse bosbes, krent, amerikaanse vogelkers, veenpluis, wollegras en dalkruid.
De wandeling ging over de Besthmenerberg, door het bostheater (waar we een akoestisch concert kregen van een merel, een roodborst en een pimpelmees) en langs de meertjes.
Na 2 uur waren we weer bij de parkeerplaats. Het was een supergoed begin van de dag!
Waargenomen vogels:
Zanglijster
Roodborst
Merel
Pimpelmees
Winterkoning
Fitis
Gekraagde Roodstaart
Vink
Zwartkop
Gans
Blauwe Reiger
Grote Lijster
Kuifeend
Bonte Vliegenvanger
Grote Bonte Specht
Boomklever
Koekoek
Houtduif
Verslag: Lenie Middelkoop
Zwaluwentil bij de Ommermars
- Details
Het prachtige natuurgebied ten westen van Ommen, de Ommermars, is donderdag 25 april 2024 verrijkt met een huiszwaluwentil, geschonken door de Vereniging Natuur en Milieu de Vechtstreek. De zwaluwentil is een aanwinst voor het gebied omdat zwaluwen het steeds moeilijker hebben met het vinden van een geschikte plek voor het maken van een nest. Zwaluwen bouwen een nest van aarde en klei. Deze grondsoorten vermengen de zwaluwen met speeksel. Ze vliegen heen en weer met een snavel vol klei en maken dan een halve bol tegen, bijvoorbeeld, een muur. Belangrijk bij het plaatsen van een zwaluwentil is de locatie. Modder voor nestmateriaal moet dichtbij zijn, bij voorkeur binnen 200 meter, omdat de klei welke de kleine zwaluw verplaatst zwaar is. De modder moet daarbij het liefst leemhoudend en nat zijn. De Ommermars is dus een fantastische locatie want leemhoudende klei uit de rivier De Vecht, ligt vlakbij! (De geplaatste zwaluwentil heeft weliswaar voorgevormde nesten maar de zwaluwen zullen deze vaak iets aanpassen en/of nesten erbij bouwen.)
Bij het plaatsen van de zwaluwentil waren Gerbrand Groen en Willem Havinga aanwezig. Beide heren zijn vrijwilliger bij Vogelwerkgroep Natuur en Milieu de Vechtstreek. Het vervoer en het plaatsen werd uitgevoerd door Dunnewind Groep uit Ommen, waarbij de machinist van de kraan zeer nauwkeurig en secuur te werk ging zodat de paal exact op de juiste plek terecht kwam. Gerbrand Groen kreeg de eer, als een soort “van opening van de paal”, de laatste schroeven aan te brengen.
In maart waren reeds scholeksterplateaus geplaatst door een aantal vrijwilligers van de vogelwerkgroep Vereniging Natuur en Milieu de Vechtstreek op de Ommermars. Scholeksters staan heel erg onder druk. Ze zoeken het vaker hogerop door op platte daken i.p.v. tuunwallen te nestelen maar plateaus blijken veiliger. Met behulp van deze scholeksterplateaus hopen de vrijwilligers van Vogelwerkgroep Natuur en Milieu het broedsucces van de scholekster te verhogen. Cees en Hans Sybesma en Gerbrand Groen en kleinzoon Tom van 10 jaar hebben er veel aandacht aan besteed.
Tom mocht de schelpen verdelen over de plateaus. Nu maar hopen dat het broeden van de scholeksters en de zwaluwen op deze locatie een succes wordt.
Verslag en fotografie Ella Roelfs-Rijzebol / Foto Tom door Gerbrand Groen
Vogelinventarisatie Ommermars 2022-2023
- Details
Terwijl in 2022 de machines druk bezig waren met de herinrichting van de Ommermars kwam bij Henk Hupkes het idee op om in dit gebied de broedvogelpopulatie te gaan volgen. Het was voor hem een mooie kans om heel dicht bij huis een gebied te inventariseren.
Henk heeft de inventarisatie uitgevoerd als Broedvogel Monitoring Project (BMP). Bij een BMP wordt een telgebied meerdere keren in een seizoen bezocht en wordt elke waarneming van een potentiële broedvogel van een speciale broedcode voorzien. Zoals: “Zingend, baltsend, alarmerend, transport, nestmateriaal, nestbouw, afleidingsgedrag, nest, eieren of jongen, transport voedsel of ontlasting etc”.
Na afloop van het veldwerk wordt het aantal territoria bepaald via een combinatie (clustering) van alle verzamelde waarnemingen.
Excursie Engbertsdijksvenen 20 april 2024
- Details
Om 9 uur waren we al bij de parkeerplaats aan de Pollen aan de zuidkant van de Engbertsdijksvenen.
Boswachter Kees Jan Westra nam ons mee de binnenlanden in. (helaas was Henk Jan van der Veen verhinderd). Eerst liepen we door een dicht bebost gebied met veel berkenbomen. Het groen is overweldigend mooi: intens in verschillende tinten. Dat geldt niet alleen voor het bladgroen, maar zeker ook voor het mos. Na een tijdje kwamen we aan de rand van de Engbertsdijkvenen, waar de afscheiding met de landbouwgrond duidelijk te zien is.
We liepen weer een eindje terug en zagen een authentiek stukje hoogveen Dat vond ik erg bijzonder en ik realiseerde me dat hier een ontwikkeling van vele eeuwen heeft plaatsgevonden.
In het open gebied zie je duidelijk de begroeiing en het vele water waarom het veen bekend staat.
Het was slalommen door het terrein en gelukkig had Ella Roelfs van te voren de tip gegeven om laarzen aan te doen. Want nat was het en koud; gelukkig liet de zon zich toch nog even zien.
We zagen een bruine kiekendief, een kneu en een rietgors. Ook schoot er nog een haas voor onze voeten weg. Om adders te zien was het jammer genoeg te koud. Een kleine slang kruiste het pad van sommigen van ons.
Gagel (foto: Martien Naarding)
Van de beplanting is mij de wilde gagel bijgebleven. Ik kende uit mijn jeugd het Gagelmansvennegie bij Nijverdal, maar ik wist nooit dat het naar deze plant genoemd is. Leuk om te weten.
Zo hebben we met een groep van ongeveer 20 personen rondgezworven in de Engbertsdijvenen. Genoten van de ruimte met op de achtergrond steeds de begrenzing van bomen. Genoten van de randen met wollegras en waters met slangenwortel. Een fijne excursie deze morgen!
Marjan van der Bent
Zwerftocht door het Vechtdal op 13 april 2024
- Details
Om 7 uur in de ochtend stonden we met z’n zessen klaar bij de kinderboerderij om onder de bezielende leiding van Arend Spijker een lange zwerftocht door het Vechtdal te maken. De route ging oostwaarts richting Junne. Eerst langs de noordzijde van de Vecht, achter de volkstuintjes langs en toen dwars door het veld. We hebben daar goed het verschil kunnen zien tussen kruidenrijk grasland
en gecultiveerd akkerland. Het was geweldig om op een zeker moment de veldleeuwerik hoger en hoger te zien klimmen, onderwijl prachtig zingend. Onderweg vertelde Arend ons van alles over de flora en de fauna. Ook kregen we enkele survivaltips zoals het maken van een lont voor je olielamp uit een pitrusspriet en het advies om je dorst te lessen met een kalmoesstengel. We liepen lekker door en kwamen bij het bankje van Johan, bij de vogelkijkhut in het Junner Koeland. Hier werden we verrast door Dook en Rob met koffie en heerlijke zelfgebakken koek. Bedankt!
We vervolgden onze weg door het eeuwenoude Koeland. Hier vind je allerlei bultjes in het landschap, dit zijn mierenhopen van de gele weidemier, een mier die geen pigment heeft en altijd onder de grond leeft. Op de bultjes groeit onder anderen tijm, en later in het jaar ook de beroemde vechtanjer. Bijna bij de stuw van Junne aangekomen liepen we door een interessant gebiedje met grafheuvels uit de ijzertijd.
Nooit geweten dat die grafheuvels daar lagen! Tot onze verrassing vloog er ook opeens een koekoek uit de struiken, we hadden hem eerder al gehoord, maar nu dus ook gezien.
We liepen over de stuw en hebben op het bankje bovenop de Waterschapsheuvel onze lunch opgegeten. Het is daar ook een soort knooppunt voor mensen die het Pieterpad lopen, en dat waren er op deze mooie dag best veel. We liepen echter verder door het land langs de Vecht en niet, zoals onze gids zei, langs de Pieterpadsnelweg… Ook aan deze kant van de Vecht zagen we veel bloemen en verschillende vogels. Bij de Heetdelle, zeg maar de Sahara van Junne, is een drassig stuk van een oude Vechtarm, hier bloeide de waterviolier. Ook groeien hier, op zo’n overgangsgebied tussen verschillende landschapstypen, bijzondere planten zoals Gagel.
Via het bos het spoor over en langs de Bergweg en Besthmen zijn we teruggelopen naar de kinderboerderij. Het was een geweldige dag, door het prachtige weer, het aangename gezelschap en bovenal de aanwezigheid en begeleiding van Arend!
Graag tot de volgende keer!
Huibertien Oosterlee
Verslag “Korte zwerftocht langs de Regge” met Arend Spijker - 6 april 2024
- Details
Het maximale aantal mensen (15) had zich opgegeven voor deze tocht. We verzamelden om 07:00 op de parkeerplaats bij de Steile Oever. De temperatuur was heel aangenaam en later op de morgen zelfs een beetje warm. Later bleek het de warmste 6 april ooit gemeten.
We begonnen bij de Steile Oever, een markant en zeer bekend punt. Je hebt hier mooi zicht op de oude arm van Regge, de huidige rivier en het dal. Voor de vogelaars was het genieten, we hoorden o.a. de tjiftjaf, zwartkop, winterkoning en de zanglijster.
We liepen iets door naar een afgebroken zogenaamde 12 Apostelen beuk, een meer-stammige beuk geplant door de toenmalige landgoedeigenaar.
Vervolgens langs de Regge, een stuk waar de rivier nu meandert. We zagen in de verte reeën tegen de bosrand aan en aan de overkant verschillende soorten ganzen. Iets verderop heb je een heel mooi zicht op Huis Archem.
Daarna weer bosgebied met onder andere veel sporen van dassen, o.a. veel voerputjes, maar ook een aantal verse mestputjes. Dassen graven gaatjes in de grond die ze als een soort latrine gebruiken, maar waarmee ze ook hun territorium afbakenen. Op Eerde zijn volgens Arend nu weer een paar mooie dassenburchten, nadat de dassen eind zeventiger, begin tachtiger jaren bijna uit Overijssel en dus ook uit het Vechtdal waren verdwenen. Eind tachtiger jaren zijn er weer opnieuw dassen uitgezet. Wat mij bij zal blijven is dat een paar van de hier uitgezette dassen, dood of aangereden, teruggevonden zijn in o.a. Zwolle en Schiermonnikoog (dassen kunnen goed zwemmen).
We zagen ook hulst waar duidelijk van gegeten was. Waarschijnlijk hebben de reeën (grote snoepers) de malse blaadjes opgegeten.
Vanaf de rivier naar de Eerder Esch. Die lag vroeger ook al hoog en was geschikt voor de landbouw. In de loop van de eeuwen is hij alleen maar hoger komen te liggen doordat de boeren hun (schapen)mest, vermeng met heideplaggen, over het land uit reden.
Langs de boerderij van Kraaijeveld over de Hammerweg richting de Meertjes. Voor Ommenaren een begrip. Als er ijs ligt is dit een van de mooiste plekken om te schaatsen.
Door verkeerd ingrijpen van de mens, het weghalen van de bodem die het water tegenhield, staat een van de Meertjes nu droog.
Op naar de Besthemerberg, 34 meter hoog en gevormd in de voorlaatste ijstijd: het Saalien (230.00 -130.000 v. Chr.). De kiezelstenen rondom de brandtoren zijn uit die periode. Je hebt hier een prachtig uitzicht. Hoewel ook horizonvervuiling door windturbines in Noordwest Overijssel.
Vanaf hier was het nog een klein stukje naar de parkeerplaats waar we ‘s morgens waren begonnen. Het was een zeer leerzame tocht onder deskundige en bezielende leiding van Arend. Hij heeft onderweg heel veel verteld. Onderweg bedacht ik me, dat ik zijn verhalen zou hebben moeten opnemen om er dan met behulp van AI een samenvatting van te maken.
Voor mij was het en “een trip down memory lane” en een van mooiste wandelingen in Ommen.
Verslag: Jan Schuttert
Pagina 4 van 36